การแจกแจงกระบวนการ CT และ EF ของกิจกรรมสร้างจิตสำนึกด้านความปลอดภัยในการใช้ถนนในระดับประถมศึกษาตอนต้น

ลำดับการคิด (CT) กิจกรรม กระบวนการคิด
เชิงตำนวณ (CT)
กระบวนการพัฒนา EF

Sensory Sensing: กิจกรรมการคิดอย่างมีเหตุและผลผ่านการใช้เครื่องมือแบบต่าง ๆ

unplugged

ถ้ำจราจร: เรียนรู้ทิศทางและตำแหน่ง ซ้าย ขวา เดินหน้า ถอยหลัง กลับรถ ตามสัญลักษณ์จราจร

  1. แจกแจง ตีความลักษณะของสัญลักษณ์ (Decomposing)
  2. หาจุดร่วมของความคิดของเพื่อนๆ จากลักษณะของสัญลักษณ์จราจร (Pattern Recognition)
  3. ลำดับขั้นตอนการไปสู่จุดหมาย (Algorithms)
  4. สรุปความคิดเป็นผังภาพเส้นทางการเดินทางในถ้ำ (Abstraction)
  1. รู้จักชื่อทิศทาง ซ้าย ขวา เดินหน้า ถอยหลัง (Working Memory)
  2. รู้จักเฝ้ารอที่จะสังเกต (Inhibitory Control)
  3. วางแผนการเดินทางของทีม (Cognitive Flexibility)

ปริศนาเดินทางของหุ่นยนต์: การหาข้อมูล ทิศทาง ตำแหน่งและวิเคราะห์ปัญหา (debugging) จากหุ่น Ozobot

  1. 1.แจกแจงลักษณะการทำงานของหุ่น Ozobot (Decomposing)
  2. หาจุดร่วมของความคิดของเพื่อนๆ ว่าเหตุใดหุ่นยนต์จึงเดินไปในทิศดังกล่าว (Pattern Recognition)
  3. ลำดับขั้นตอนการเดินทางของหุ่นยนต์ (Algorithms)
  4. สรุปความคิดว่าเหตุใดหุ่นยนต์จึงเดินทางไปในทิศทางนี้ (Abstraction)
  1. รู้จักชื่อทิศทาง ซ้าย ขวา เดินหน้า ถอยหลัง (Working Memory)
  2. รู้จักเฝ้ารอที่จะสังเกต (Inhibitory Control)
  3. วางแผนการเดินทางของหุ่นยนต์ตามเงื่อนไขของสี (Cognitive Flexibility)

เฟรมรูปบอกความเสี่ยงการหาข้อมูล ทิศทาง ตำแหน่งและวิเคราะห์ปัจจัยเสี่ยง (Debugging) จากการปฏิบัติจริงโดยใช้เทคโนโลยีง่าย ๆ เช่น photo framing

  1. แจกแจงว่าแต่ละที่ใดปลอดภัย ที่ใดเสี่ยง เพราะอะไร (Decomposing)
  2. หาจุดร่วมจากความคิดของเด็กแต่ละคน (Pattern Recognition)
  3. สรุปทำอย่างไรให้โรงเรียนปลอดภัย เพราะอะไร (Abstraction)
  4. ลำดับวิธีการสร้างโรงเรียนปลอดภัย (Algorithms)

Cognitive Flexibility (รู้จักใช้)

  1. วางแผนในกระดาษร่วมกับเพื่อนว่าจะไปสำรวจที่ใดบ้างในโรงเรียน 
  2. ถ้าไม่เป็นไปตามแผน ควรให้เด็กปรับความคิดใหม่แล้วลองทำใหม่ เพื่อพัฒนาความซับซ้อนทางปัญญาของเด็กซึ่งเด็กจะได้ฝึกการหักห้ามใจ การแก้ปัญหา และการสื่อสารด้วยคำพูด 

Rational Sensing: การแยกแยะองค์ประกอบ หรือการปรับเปลี่ยนรูปแบบใหม่ ที่นำไปสู่การเห็นการเปลี่ยนแปลง

Tinkering

  1. ไข่ไขความลับหมวกกันน็อก: การวิเคราะห์ความสำคัญของหมวกกันน็อก
  2. เข็มขัดคาดชีวิต:

    การวิเคราะห์ความสำคัญของเข็มขัดนิรภัย

  1. แจกแจงการทดลองแต่ละแบบว่าแตกต่างกันอย่างไร เพราะอะไร ทำไมบางคนทำได้ บางคนทำไม่ได้ (Decomposing)
  2. หาจุดร่วมจากความคิดของเด็กแต่ละคน (Pattern Recognition)
  3. สรุปทำอย่างไร เราจะปลอดภัย เพราะอะไร (Abstraction)
  4. ลำดับวิธีการแก้ปัญหาทำอย่างไรจะปลอดภัย(Algorithms)

Inhibitory control รู้จักควบคุม

  1. ทดสอบความสามารถทางร่างกายของตนเองผ่านอุปสรรคแบบต่าง ๆ ท้าทายการประสานสัมพันธ์ร่างกายที่ซับซ้อน 
  2. ใช้หลักเหตุและผล การทำนายผลที่จะตามมา 
  3. ฝึก ตัดสินใจ และตอบสนองอย่างรวดเร็วตามเงื่อนไขแบบต่าง ๆ
Making
  1. Smart Car Smart Road:การออกแบบเส้นทางปลอดภัยโดยใช้รถ Smart Car
  1. แจกแจงว่าทำไมรถวิ่งได้ ทำไมเลี้ยวได้ ทำไมหยุดได้ เพราะอะไร (Decomposing)
  2. หาจุดร่วมจากความคิดของเด็กแต่ละคนว่าควรทำเส้นทางรถปลอดภัยต้องมีประเด็นใดที่ควรคำนึงถึง (Pattern Recognition)
  3. สรุปว่าทำอย่างไรให้รถวิ่งได้ เพราะอะไร (Abstraction)
  4. ลำดับวิธีการสร้างเมืองให้รถวิ่งปลอดภัย (Algorithms)

Cognitive Flexibility

การวางแผนล่วงหน้า และต้องมีการปรับเปลี่ยนแผนตามเงื่อนไขต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้อง

Bonding Sensing: การสร้างจากการนำสิ่งต่างๆ มาประกอบกันผ่านการใช้เครื่องมือต่างๆ

1. การสื่อความคิดเกี่ยวกับสัญลักษณ์จราจรและความเป็นเมืองปลอดภัยสร้างเมืองใหม่ 

1.1 การสร้าง

1) เมืองแม่เหล็กปลอดภัย

2) เมืองแป้งโดวปลอดภัย

3) เมืองไม้บล็อกยักษ์ปลอดภัย

1.2 แสงสะท้อนสัญลักษณ์: การวาดบนแผ่น Magic Light

1.3 หุ่นมือจราจร: การเล่นสมมติผ่านหุ่นมือ

  1. . แจกแจงว่าในเมืองที่สร้างมีสิ่งใดปลอดภัย มีสิ่งใดเสี่ยงเพราะอะไร (Decomposing)
  2. หาจุดร่วมจากความคิดของเด็กแต่ละคนเกี่ยวกับสัญลักษณ์ปลอดภัย (Pattern Recognition)
  3. สรุปเมืองปลอดภัยควรมีลักษณะสำคัญคืออะไร เพราะอะไร (Abstraction)
  4. ลำดับวิธีการสร้างและเล่าเรื่องเกี่ยวกับเมืองปลอดภัย (Algorithms)

Working Memory

  1. เล่านิทาน เล่าเหตุการณ์ 
  2. เชื่อมโยงเหตุการณ์หนึ่งกับอีกเหตุการณ์หนึ่ง ทำให้เด็กมีการพัฒนาการคิดพล็อตเรื่อง การจัดการกับข้อมูลจากความทรงจำ 
  3. ควรให้เด็กเขียนเรื่องที่เล่า เพื่ออ่านให้เด็กฟังอีกครั้ง เด็กสามารถวาดภาพประกอบ ทำเป็นหนังสือนิทาน

แต่งรถมหัศจรรย์: การเรียนรู้ส่วนประกอบของรถกับกิจกรรมตกแต่งรถ

  1. แจกแจงว่ารถมีองค์ประกอบอะไรบ้าง (Decomposing)
  2. หาจุดร่วมจากความคิดของเด็กแต่ละคนเกี่ยวกับลักษณะสำคัญของรถ (Pattern Recognition)
  3. สรุปเมืองปลอดภัยควรมีลักษณะสำคัญคืออะไร เพราะอะไร (Abstraction)
  4. ลำดับวิธีการตกแต่งรถ (Algorithms)
  1. . เลือกวัสดุอุปกรณ์ที่สะท้อนลักษณะของรถแบบต่าง ๆ
  2. ตกแต่งเพิ่มเติมในรายละเอียดตามจินตนาการว่ารถที่ปลอดภัยควรมีองค์ประกอบอะไรบ้าง

Making

จินตนาการจราจร: การออกแบบการนำเสนองานผ่าน ละคร นิทาน

  1. . แจกแจงความคิด วางแผนการทำละคร แจกแจงว่าต้องใช้อุปกรณ์อะไรบ้างจากเงินที่ได้มา จะนำไปซื้ออะไรบ้าง และถ้าเงินไม่พอจะแก้ปัญหาอะไร (Decomposing)
  2. หาจุดร่วมความคิดร่วมกับเพื่อนว่าจะคิดวิธีการนำเสนอการแก้ปัญหาผ่านการนำเสนอแบบไหน ใช้สื่ออะไรบ้าง (Pattern Recognition)
  3. สรุปรูปแบบ (Abstraction)
  4. ลำดับวิธีการนำเสนองาน (Algorithms)
  1. ทบทวนสิ่งที่เรียนรู้ (Working Memory)
  2. คิดวิธีการใหม่ ๆ ในการออกแบบวิธีการรณรงค์ (Cognitive Flexibility)
  3. ปรับวิธีการร่วมกับเพื่อน เพื่อทำงานให้สำเร็จ (Cognitive Flexibility)

Community Sensing: การดัดแปลงนำไปใช้ในสถานการณ์ใหม่ในสังคม ตามกติกาของสังคมที่ควรคำนึงถึง

Remixing

ความลับในบัตรภาพ: การหาวิธีแก้ปัญหาจากบัตรภาพความเสี่ยง

  1.  แจกแจงว่าในรูปมีสิ่งใดเป็นปัจจัยเสี่ยง เพราะอะไร (Decomposing)
  2. เชื่อมโยงกับประสบการณ์เดิมของเด็ก (Pattern Recognition)
  3. สรุปปัจจัยเสี่ยงคืออะไร เพราะอะไร (Abstraction)
  4. ลำดับวิธีการแก้ปัญหา (Algorithms)

Cognitive Flexibility

  1. สังเกตเงื่อนไข กติกาบนภาพที่ท้าทาย เพื่อให้เด็กจำและคิดวิธีการแก้ปัญหาจากเงื่อนไขที่เห็น 
  2. สะท้อนการเรียนรู้ ให้เด็กเล่าเรื่อง แล้วเพื่อน ๆ ช่วยกันเติมเรื่องราว เพื่อฝึกการตั้งใจฟังเพื่อน แล้วสะท้อนการเรียนรู้
Content

ออกแบบเมืองปลอดภัย: การวาดผังเมืองปลอดภัย (Social Mapping)

  1. แจกแจงว่าในพื้นที่ที่ไปสำรวจมีสิ่งใดเป็นพื้นที่เสี่ยงและพื้นที่ปลอดภัย จากสิ่งใด เพราะอะไร และวาดออกมาเป็นรูป (Decomposing)
  2. เชื่อมโยงกับประสบการณ์เดิมของเด็กเปรียบเทียบกับความเสี่ยงที่พบที่บ้าน และที่อื่นในชุมชน (Pattern Recognition) 
  3. สรุปปัจจัยเสี่ยงคืออะไร เพราะอะไร (Abstraction)
  4. ลำดับวิธีการแก้ปัญหาในแต่ละพื้นที่ที่พบ (Algorithms)

Cognitive Flexibility

  1. พัฒนาการแบ่งบทบาทหน้าที่ในการสร้างผังเมืองปลอดภัย
  2. ตอบสนองต่อเงื่อนไข กติกาที่ท้าทายและสามารถเกิดขึ้นได้ตลอดเวลาขณะทำงาน เช่น การมีความคิดเห็นที่แตกต่างกับเพื่อน โดยแต่ลดบทบาทของครูลง เพื่อให้เด็กหัดแก้ปัญหา ต่อรองข้อขัดแย้งด้วยตนเอง 
  3. สะท้อนการเรียนรู้ ให้เด็กเล่าเรื่อง แล้วเพื่อน ๆ ช่วยกันเติมเรื่องราว เพื่อฝึกการตั้งใจฟังเพื่อน แล้วสะท้อนการเรียนรู้
Content

เล่นสมมติในสถานการณ์เมืองจำลอง:  การเล่นบทบาทสมมติในรูปแบบของการแก้ปัญหาในสถานการณ์จำลองจากความเข้าใจในสัญลักษณ์ของสังคม เช่น สัญลักษณ์จราจร และอุปกรณ์ในแต่ละอาชีพ (ตำรวจ นักข่าว หมอ คนขับขี่ คนเดินถนน)

  1. แจกแจงว่าในแต่ละอาชีพมีบทบาทเด่นในเรื่องอะไร ใช้อุปกรณ์อะไรบ้าง (Decomposing)
  2. เชื่อมโยงกับประสบการณ์เดิมของเด็กเกี่ยวกับอาชีพต่าง ๆ ในชุมชน (Pattern Recognition)
  3. สรุปปัจจัยเสี่ยงคืออะไร เพราะอะไร (Abstraction)
  4. ลำดับวิธีการแก้ปัญหาของแต่ละอาชีพ (Algorithms)

Cognitive Flexibility

  1. พัฒนากติการการเล่น กำกับการกระทำของคนอื่น เพื่อนำไปสู่การกำกับพฤติกรรมตนเอง  (อนุบาล)
  2. ตอบสนองต่อเงื่อนไข กติกาที่ท้าทายและสามารถเกิดขึ้นได้ตลอดเวลาโดยแต่ลดบทบาทของครูลง เพื่อให้เด็กจำและทำตามกติกาด้วยตนเอง ตามบทบาทที่ได้รับมอบหมาย ต่อรองข้อขัดแย้งด้วยตนเอง 
  3. สะท้อนการเรียนรู้ ให้เด็กเล่าเรื่อง แล้วเพื่อน ๆ ช่วยกันเติมเรื่องราว เพื่อฝึกการตั้งใจฟังเพื่อน แล้วสะท้อนการเรียนรู้